وبلاگ من

خانه وبلاگ
تماس با نویسنده

نویسنده وبلاگ بجه های آمار

آرشیو وبلاگ اردیبهشت ۸٧
بهمن ۸٦
دی ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
خرداد ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥

لینک دوستان
وبلاگ اختصاصی رشته آمار دانشگاه خلیج فارس بوشهر
آمار دانشگاه یزد
وبلاگ اختصاصی محمود اقبالی
وبلاگ آماری
85 دانشگاه اصفهان
وبلاگ آماری 2
ليست وبلاگ هاي فارسي
قالب هاي وبلاگ
لینکدونی
دوست یابی سالم
خرید اینترنتی
طراحی وب
طرفداران پرشین بلاگ
آمار وبلاگ

خروجی وبلاگ

لوگوی دوستان

انواع نمونه گیری تصادفی

• نمونه گیری تصادفی بدون جایگذاری: یک ویژگی مهم نمونه گیری تصادفی ساده بدون جایگذاری این است که احتمال استخراج هر واحد مشخص از جامعه در هر استخراجی مساوی با احتمال استخراج آن واحد مشخص در استخراج اول است.
  
• نمونه گیری تصادفی با جایگذاری: اگر در انتخاب n واحد نمونه ، پس از انتخاب هر واحد ، آن را به جامعه برگردانیم و انتخاب بعدی را انجام دهیم نمونه گیری تصادفی ساده را با جایگذاری می‌نامند. در این روش ، انتخاب هر واحد مستقل از انتخاب واحدهای دیگر است.

انواع نمونه گیری

نمونه گیری برای تعیین یک نسبت

بعضی اوقات مایلیم نسبت واحدهایی از جامعه را که صفت معینی دارند برآورد کنیم. به واحدهایی که صفت مورد نظر را دارند، مقدار 1 را تخصیص می‌دهیم، و به بقیه واحدها مقدار 0 را منسوب می‌کنیم.

نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده

یکی از عمده‌ترین طرح های مفید عملی ، نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده نامیده می‌شود، ابتدا جامعه را به قسمتهای همگنی تقسیم کرده، آنگاه نمونه‌های تصادفی ساده مستقل ، از این زیر مجموعه‌های جداگانه استخراج می‌کنیم.

نمونه گیری سیستماتیک

نمونه گیری سیستماتیک مشتمل بر گزینش واحدها به روشی سیستماتیک و در نتیجه به صورتی غیر تصادفی است. منظور از این نوع فن نمونه گیری معمولا پخش کردن واحدها بطور یکنواخت بر روی چارچوب است. عنصر تصادفی بودن اغلب به این ترتیب دخالت داده می‌شود که اولین واحد را بطور تصادفی انتخاب می‌کنند. در این صورت گزینش اولین واحد ، بقیه واحدهای نمونه را معین می‌کنند.

نمونه گیری خوشه‌ای

در بسیاری از مواقع ، می‌توان بوسیله اجرای یک وسیله با انتخاب تصادفی گروهها یا خوشه‌هایی از واحدهای نمونه گیری به جای گرفتن یک نمونه تصادفی ساده از جامعه ، در میزان هزینه بطور اساسی صرفه جویی کرد. نمونه گیری خوشه‌ای ما را از ساختن چارچوب برای تمامی جامعه بی‌نیاز می‌کند، که این تهیه چارچوب خود اغلب یک کار پرخرج و خسته کننده‌ای است. به علاوه چون واحدهای یک خوشه ، مجاور هم هستند و بنابراین دسترسی به آنها آسان است، فرآیند نمونه گیری بطور قابل توجهی به صرفه است.

مراحل اصلی در یک بررسی نمونه‌ای

• اهداف بررسی: همواره باید حکمی روشن و صریح درباره هدفهای بررسی در دست باشد. در غیر این صورت با افزایش حجم کار و جزئیات دیگر نمونه گیری ، تصمیمهایی اتخاذ می‌شوند که با اصل اهداف هماهنگی ندارند.
  
• جامعه مورد نمونه گیری: جامعه‌ای که نمونه از آن می‌گیریم، باید دقیقا تعریف شود. جامعه‌ای که از آن نمونه می‌گیریم باید منطبق بر جامعه هدف باشد یعنی جامعه‌ای که می‌خواهیم درباره آن کسب اطلاع کنیم.
  
• جمع آوری داده‌ها: لازم است تحقیق کنیم که تمام داده‌ها به اهداف بررسی مربوط‌اند وهیچ داده اساسی از قلم نیفتاده است.
  
• درجه دقت مطلوب: نتایج یک بررسی نمونه‌ای همیشه با عدم حتمیت همراه است، زیرا اولا نسبتی از جامعه مورد اندازه گیری قرار گرفته است و ثانیا اندازه گیری‌ها همیشه با خطا همراه‌اند. میزان این عدم دقت را می‌توان با نمونه‌های بزرگتر و با استفاده از وسایل اندازه گیری دقیق‌تر تقلیل داد.
  
• روش اندازه گیری: در جامعه ، برای اندازه گیری واحدهای نمونه ، انتخاب ابزار اندازه گیری و روش اندازه گیری واجد اهمیت است.
  
• چارچوب: قبل از انتخاب نمونه جامعه را باید به بخشهایی تقسیم کرد. این بخشها را واحدهای نمونه گیری یا فقط واحدها می‌نامند.
  
• انتخاب نمونه: حال طرحهای متعددی وجود دارند که می‌توان با آنها نمونه را انتخاب کرد. برای هر طرحی و با توجه به درجه دقت مورد نیاز در برآوردها باید حجم خاصی از نمونه را مشخص نمود.
  
• پیش آزمون: تجربه نشان داده است که قبل از انجام نمونه گیری نهایی ، امتحان کارایی پرسشنامه و یا روشهای مورد نظر با مقیاسی کوچک بسیار مفید است.
  
• آموزش آمارگران: در بررسیهای جامع نمونه‌ای ، اغلب با مسائل خاص حرفه‌ای مواجهیم. لذا آمارگران باید قبلا درباره هدف نمونه گیری و روشهای نمونه گیری و جمع آوری داده‌ها و سایر خط مشی‌ها آموزش ببینند.
  
• تلخیص و تحلیل داده‌ها: اولین مرحله ، آماده کردن پرسشنامه‌های تکمیل شده برای انتقال داده‌ها به ماشین است.
  
• اطلاعات حاصل برای بررسیهای آتی: هر نمونه‌ای که از جامعه گرفته می‌شود بالقوه راهنمایی برای اصلاح نمونه گیریهای بعدی است.

چه روش نمونه گیری را باید بکار برد؟

تعیین طرحی از نمونه گیری که باید به کار برد و انتخاب کردن حجمهای نمونه‌ای ، از موضوعهای کلیدی در طرح ریزی یک بررسی هستند. انتخاب یک روش نمونه گیری مناسب مبتنی بر عاملهایی از قبیل ساختار جامعه ، نوع اطلاع مورد جستجو ، و تسهیلات اداری و پرسنل موجود برای اجرای بررسی است. در رابطه با انتخاب روش نمونه گیری مناسب ، حجم نمونه مورد نیاز با مشخص کردن یک درجه دقت مطلوب برای برآوردها تعیین می‌شود. آنگاه باید این موضوع را هم تحقیق کرد که آیا بودجه‌ای که به بررسی اختصاص داده شده است، امکان تهیه این حجم نمونه را می‌دهد.

پایان 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ٦ اردیبهشت ،۱۳۸٧ - بجه های آمار

دید کلی

از آنجا که در سرشماری تمام واحدهای جامعه باید شمارش شود این کار پرهزینه و وقت‌گیر خواهد بود. برای صرفه جویی در وقت و هزینه مجبوریم روش دیگری را بکار بریم. در اینجاست که اهمیت روش نمونه‌گیری آشکار می‌شود. در نمونه گیری معمولا نمونه کوچکی از جامعه را بررسی می‌کنیم و آن را برای کل جامعه تعمیم می‌دهیم.

هر وقت تصمیم بگیریم که بوسیله بررسیهای نمونه‌ای اطلاعاتی را تهیه کنیم، فورا با دو مطلب مواجه می‌شویم: تعریف دقیق جامعه‌ای که علاقمند به مطالعه آن هستیم، و گزینش مشخصه یا مشخصه‌هایی که باید ثبت شوند. مفاهیم کلی برای نمونه گیری از قبیل جامعه ، نمونه ، سرشماری و... را برای ارائه دید کلی از روش نمونه گیری و مزایای آن در انجام بررسیهای آماری ضروری است معرفی شوند.

تعاریف

• جامعه: در هر بررسی آماری ، مجموعه عناصر مورد نظر را جامعه می‌نامند. به عبارت دیگر ، جامعه مجموعه تمام مشاهدات ممکنی است که می‌توانند با تکرار یک آزمایش حاصل شوند.
  
  
• سرشماری: سرشماری از جامعه متناهی ، بررسی است که تمام واحدهای جامعه را دربرمی‌گیرد. در بسیاری از موارد ، اجرای سرشماری در یک جامعه متناهی ، کاری است شدنی.
  
  
• نمونه: نمونه بخشی از جامعه تحت بررسی است که با روشی که از پیش تعیین شده است انتخاب می‌شود. به قسمی که می‌توان از این بخش ، استنباطهایی درباره کل جامعه بدست آورد.

انواع بررسیهای نمونه‌ای

• بررسی توصیفی: در بررسی توصیفی ، هدف صرفا کسب اطلاعاتی درباره گروههای بزرگ است.
  
  
• بررسی تحلیلی: در بررسی تحلیلی ، بین زیر گروههای متفاوتی از جامعه ، برای کشف تفاوتهای آنها مقایسه‌هایی صورت می‌گیرد و یا فرضهایی را درباره دلائل این تفاوتها عنوان کرده و مورد تحقیق قرار می‌دهند.

مزایای نمونه گیری

• تقلیل هزینه: اگر داده‌ها فقط از نسبت کوچکی از توده جامعه تامین شوند مسلما هزینه تهیه آنها به مراتب کمتر از سرشماری است. در جامعه‌های بزرگ نتایجی که از طریقه نمونه گیری بدست می‌آیند آن قدر دقیق هستند که می‌توان آنها را به عنوان نتایج خود جامعه مورد استفاده قرار داد.
  
  
• سرعت بیشتر: چون حجم نمونه کمتر از حجم جامعه در سرشماری است، جمع آوری و تلخیص داده‌ها با سرعت بیشتر ، یعنی با وقت کمتری انجام می‌شود.
  
  
• قدرت عمل بیشتر: در برخی از نمونه گیری‌ها که وجود افراد متخصص و آموزش دیده و همچنین وسایل اندازه گیری و انجام آزمونهای دقیق برای تهیه داده‌ها ضروری است مسلما به علت کمبود این امکانات ، انجام سرشماری عملا غیر ممکن است.
  
  
• صحت عمل بیشتر: چون برای انجام یک نمونه گیری به دلیل حجم کار کمتر ، امکان آموزش افراد برای تهیه پرسشنامه و انجام مصاحبه‌ها وجود دارد، لذا صحت عمل در نمونه گیری بیشتر از سرشماری است.
  
  
• حفظ واحدهای جامعه: در بعضی از جامعه‌ها امکان انجام سرشماری نیست و ناگزیریم برای بررسی مشخصه مورد نظر از نمونه گیری استفاده کنیم.
• پایان قسمت اول

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ۳ بهمن ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

محمود عمادی
مرکز آمار ایران
چکیده. ق اطبه مورخان و جمعیت شناسان معتقدند اولین سرشماری نظام مند و قابل
اعتنا در ایران در سال 1248 هجری شمسی مقارن با 1286 هجری قمری و مصادف با
1870 میلادی به همت میرزا عبدالغفار منجم (ریاضیدان نامدار عصر قاجار ) در زمان
ناصرالدین شاه و در محدوده شهر تهران انجام شده است . اکنون با سپری شدن 138
سال از انجام آن سرشماری و نیز در پنجاهمین سال اجرای سرشماری عمومی نفوس و
مسکن در ایران با نکوداشت یاد میرزا عبدالغفار منجم، خلاصه گزارشی از وی را که به
منتشر شده « عدد ابنیه، شمار نفوس » کوشش آقای سیروس سعدوندیان در کتاب
است، تقدیم حضورتان می کنیم. بارزترین وجه قابل ملاحظه در این متن، تشابه زیادی
است که میان نحوه اجرا و برخی ویژگ ی های فنی اجرای سرشماری در 138 سال پیش
با وضعیت سرشماری در زمانه ما وجود د ارد. همچنین به منظور آشنایی بیش تر
خوانندگان ارجمند، گزیده ای از نتایج سرشمار ی های اجرا شده در تهران تا سال 1311
هجری شمسی در پایان همین نوشتار ارائه خواهد شد.
گزارش میرزا عبدالغفار منجم از اجرای سرشماری نفوس تهران – 1248
هجری شمسی
… چون بر حسب امر قضا جریا ن دارای جهان و داور گیتی ستان، مالک تخت و جاه و
خداوند دیهیم و گاه، ناصرالدین شاهنشاه غازی، مقرر شد که این جان نثار، عبدالغفار،
جمعیت دارالخلافه ناصری را از روی تحقیق و تدقیق مشخص کند، جان نثار دید که
90 محمود عمادی
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
هر گاه بخواهد خود تنها متصدی چنین خدمت بزرگ شود، اقلا یک سال به طول خواهد
انجامید؛ و آن وقت، علاوه بر آن که ظاهراً چنین می نماید که در انجام خدمت مرجوعه به
خود قصوری ورزیده و تکاهل نموده، از طرفی در عرض آن مدت چه بسیار اختلاف در
عدد نفوس واقع می شود: چنان چه جمعی به اطراف پراکنده م یشوند و جمعی به سمت
دارالخلافه توجه می کنند و جمعی از کتم عدم به عرصه وجود می آیند و امثال آن؛ پس، به
اشاره نواب اشرف اعتضادالسلطنه، وزیر علوم، مصلحت چنان دید که این خدمت را به
دستیاری جمعی از متعلمین خود انجام دهد . پس، از میان آن ها هشت نفر شاگرد بزرگ
معقول و مؤدب و باهوش را اختیا ر نمود، که اسامی آ ن ها از این قرار است : محمدحسن
میرزا، علی خان ولد ملک الشعرا، علی خان ولد مرحوم محمدقاسم خان، میرزا علی اکبر،
سلیمان خان، سلیمان قلی خان، حسین قلی خان، عباس علی خان . و اول به جوف حصار
قدیم ابتدا نمود و ارک مبارک سلطانی را با چهار محله بزرگ که عودلاجان باشد با چاله
میدان و سنگلج و محله بازار، میان آ نها قسمت نمود از این قرار:
ارک و محله بازار: سلیمان خان و عبا سعلی خان؛
عودلاجان: محمدحسن میرزا و عل یخان کوچک؛
چاله میدان: سلیمان خان و علی خان؛
سنگلج: میرزا علی اکبر و حسین قلی خان.
و به آن ها دستورالعمل داد که هر دو نفر با همدیگر حرکت کنند و چون وارد کوچه شوند،
همیشه ضلعی را که به سمت شمال یا مشرق باشد یکی از آن دو نفر اختیار کنند، و ضلعی
را که به سمت جنوب یا مغرب باشد آ ن دیگر. و ضلع اول را به یمین نام نهاد، و ضلع دوم
را یسار . و به اذن نواب اش رف والا، با هر دسته یک دو نفر از ده باشیان محلات و یک نفر
فراش از فراشان مدرسه مبارکه و دو نفر قراول از سربازان مهندس همراه کرد . و از روز
شانزدهم رمضان به عمل شروع کرد . و چند روز اول نظر به این که خوب به کار مأنوس
شوند و خطا نکنند، همگی را متفقاً حرکت داده و خود جان نثار همیشه با آن ها بود . درب
هر خانه که وارد می شد، مرد بزرگ تر صاحب خانه را می طلبید و اگر او حاضر نبود، زن
بزرگ تر عاقله را؛ و شروع می کرد به سوال . و چون دید که عموم مردم، از ذکور و اناث،
نگاهی به اولین سرشماری نظام مند در ایران 91
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
کمال وحشت و تحاشی دارند از حقیقت گویی و خیالات واهیه در سرگرفته اند، من جمله :
گمان می کنند که مقصود اولیای دولت از تشخیص جمعیت آن است که صرف خندقی از
آن ها گرفته شود یا غربا و متفرقه را از شهر بیرون کنند یا سالیانه از آ ن ها سری گرفته
شود و امثال آ ن ها؛ و اگر بدین عقاید فاسد باشند، تشخیص جمعیت از روی حقیقت کم ال
صعوبت خواهد داشت و بلکه متعسر است، چون جان نثار مأذون نبود که وارد خانه و عیال
مردم شود و اصحاب خانه را سرشمار کند، و تحقیق مطلب موقوف بود به سوال و جواب و
این حالت نه مخصوص اهل ایران است، در سایر ممالک سابقاً چنین بود و هنوز در بعضی
ولایات باقی است : شهریان در وقت تشخیص عدد نفوس بلاد، گمان کنند مقصود وضع
مالیات است، و رعایا وقت تشخیص عدد نفوس قری، گمان کنند مقصود گرفتن سرباز
است، پس بالجمله : ناچار درب هر خانه که وارد می شد، قریب ربع ساعت معطل شده
صاحب را به سوگند و هزار لسان مطمئن می کرد. و باز خود مطمئن نشده، احتمال می داد
که خلاف بگویند، سوالات مختلفه از آ ن ها می پرسید : اول، از عدد مجموع مردانی که
شبی در آن خانه متوقف می باشند از آقا و نوکر و صاح ب خانه و اجار هنشین و غیره . دوم، از
عدد زنان بزرگ . سوم، از عدد اطفال شیرخوار تا پنج ساله از ذکور و اناث . چه ارم، از عدد
جوانان بزرگ تر از پنج سال تا پانزده سال از ذکور و اناث . پنجم، از عدد خواجه و غلام
سیاه. ششم، از عدد کنیز سیاه . هفتم، از عدد دایه و خدمتکار و گیسو سفید . هشتم، از عدد
مجموع اشخاصی که در آن خانه متوقفند عموماً از صغیر و کبیر و سیاه و سفید و ذکور و
اناث، آقا و نوکر، صاحب خانه و اجاره نشین. و آن وقت، این جواب ها را با هم دیگر موازنه
کرده؛ اگر خلاف می گفتند، زود بروز می کرد و از آن ها مواخذه کرده بعد تصحیح می نمود .
و بعد، سوال می کرد از عدد اشخاص ایل قاجار که در آن خانه منزل دارند، و از عدد
اشخاص طهرا نی و اصفهانی و آذربایجانی و غیره . و این اعداد را نیز با سابق موازنه
می کرد. و قبل از آن که از صاحب خانه این مطالب را سوال کند یا بعد از آن، از ده باشی
محله که فی الجمله اطلاعی داشت سوال مختصری می کرد، و با اعداد سابق مطابقت
می نمود. و چون سوال و جواب مدتی ب ه طول می انجامید، از اهل خانه ناملایمات می دید و
کنایات می شنید و تحمل می کرد. و آن وقت از درب آن خانه گذشته به در خانه دیگر
می رفت و به همان دستورالعمل رفتار می کرد. و بعد از آن که معلمین این دستورالعمل را
92 محمود عمادی
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
خوب آموختند، آن ها را در محلات پراکنده کرد و هر د سته جداگانه مشغول عمل بودند . و
خود همه روزه در محلات می گشت و به دو سه دسته سرکشی می کرد. و از طلوع آفتاب
تا حوالی غرب مشغول بودند، تا از عمل ارک مبارک و محلات داخل شهر فارغ شدند و
جمعیت همه خانه ها را از اعلی و ادنی مشخص نمودند، بدون استثناء، جز عمارات خا صه
اعلی حضرت شاهنشاهی . و آن وقت، به خارج شهر پرداخت و خانه های اطراف را تا حد
حصن و خندق جدید دارالخلافه ناصره نیز مابین همین چهار دسته مهندس قسمت نمود و
هر کدام را به سر کار خود گذارد . و خود نیز با آن ها در گردش بود و آن چه خانه و
کاروانسرا و قلعه در جوف این حصار واقع بود، ضبط نمود . و روز دوازدهم ذی القعده به
کلی فارغ شد . و عمل قریب دو ماه به طول انجامید، و به قدر وسع و طاقت در انجام این
خدمت سعی و مواظبت نمود و حتی الامکان دقت کرد که به حقیقت مقرون شود . و با
وجود آن، به خاک پای مبارک عرض نمی کند که جمعیت دارالخلافه ناصره واقعاً همین
است که مشخص نمود، بلکه عرض می کند که احدی را ممکن نیست بیش از این دقت
نماید و تشخیص نفری را بیش از این که به دست آمده به حقیقت نزدیک تر کند؛
به خصوص در اوقاتی که این عمل مقارن شود با حفر خندق و یا اخذ تفاوت ترقی قیمت
اراضی خارج شهر و یا اخذ قیمت زمین های جوف شهر و وصل به حصار قدیم که به
تدریج بر آن ها مردم عمارت بنا نهاده اند. جان نثار جمعیت دارالخلافه را، جز سپاه، صد و
چهل و هفت هز ار و دویست و پنجاه و شش ( 147256 ) نفر یافت ، و عدد بیوت را نه هزار
و پانصد و هشتاد ( 9580 ) باب. و بر فرض آن که در عدد اول تقریب و اختلافی واقع شده
باشد، یقیناً در عدد ثانی هیچ اختلاف واقع نشده؛ زیرا که هیچ خانه از قلم نیفتاده و همه را
باب به باب شمرده . و چون عدد اول بر ثانی قسمت نماییم، خارج قسمت شانزده می شود؛
یعنی که به طور وسط جمعیت هر خانه، از صغیر و کبیر، شانزده نفر است . و این عدد ا گ ر
چه به نظر قلیل می نماید، ولیکن، جان نثار متعهد می شود که اگر شخص بتواند وارد خانه و
عیال مردم شود و جمع را به رأی العین سرشمار نماید، محال است که جمیت متوسطه را
به هفده و هیجده برساند؛ یعنی که تمام جمعیت دارالخلافه را به صد و شصت هزار . زیرا
که بعد از تحقیق و رسیدگی معلوم شده که قریب ثلث خان ه های دارالخلافه جمعیتش از
شش هفت نفر بیش نیست . چون که بسیاری از مردم، مثل تجار و ارباب قلم، خانه های
نگاهی به اولین سرشماری نظام مند در ایران 93
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
وسیع دارند و جمعیت شان یک مرد است و یک زن و یک دو طفل و یک کنیز یا یک
خدمت کار و یک نفر نوکر یا خانه شاگرد، و هیج اجاره نشین به خانه خود راه نمی دهند .
معروف است که در خانه یهودان جمعیت از همه جا بیش تر است و نکته اش ظاهر است . با
وجود آن، خود جان نثار عدد کل نفوس آن ها را، از صغیر و کبیر، هزار و پانصد و هفتاد و
هشت ( 1578 ) نفر یافت؛ بعد از آن که در جمیع خانه های آن ها وارد شده، اتاق به اتاق
همه را سرشمار می نمود و عدد بیوت آن ها را صد و شصت ( 160 ) باب یافت . و حال چون
عدد اول را بر ثانی قسمت کنیم، خارج قسمت اندک از ده کمتر می شود؛ یعنی : به طور
وسط در هر خانه یهود ده نفر جمعیت است.
اعتقاد عموم بر این است که جمعیت دارالخلافه اقلاً به کرور می رسد . ولیکن، این
عقیده فاسد است و بی مأخذ. زیرا که ایشان هنوز ده هزار و صد هزار نفر جمعیت را در
محل مکشوف و بلامانعی ندیده اند تا از آن روی، پانصد هزار نفر را تصور کنند . بالجمله،
نتایجی که از این عمل یافتم از این قرار است ، در هر محله : اول، عدد اشخاص
صاحب خانه از صغیر و کبیر؛ دوم، عدد اشخاص اجاره نشین از صغیر و کبیر؛ سوم، عدد
مردان بزرگ از سیاه و سفید؛ چهارم، عدد زنان بزرگ از سیاه و سفید؛ پنجم، عدد اطفال
شیرخوار تا پنج سال از ذکور و اناث؛ ششم، عدد ج وانانی که از پنج سال بزر گتر باشند تا
پانزده سال از ذکور و اناث؛ هفتم، عدد خواجه و غلام سیاه؛ هشتم، عدد کنیز سیاه؛ نهم،
عدد دایه و خدمتکار و گیسو سفید – یعنی: زنانی که از فقر و پریشانی برای این خدمات در
خانه های مردم می مانند– ؛ دهم، عدد نوکرهای مردم – یعنی : اشخاص معطله که از علوم
و حرف و صنایع بی بهره مانده اند و محض عجز و قصور خود نوکری اختیار نموده اند و
متدرجاً تعدادشان در تزاید می باشد– ؛ یازدهم، عدد بیوت؛ دوازدهم، عدد قاجار از صغیر و
کبیر؛ سیزدهم، عدد اشخاصی که طهرانی الاصل می باشند یا در طهران متولد شد ه اند از
صغیر و کبیر و ذکور و اناث؛ چهاردهم، عدد اشخاص اصفهانی؛ پانزدهم، عدد اشخاص
آذربایجانی؛ شانزدهم، عدد طلابی که در مدرسه ها متوقف می باشند؛ هفدهم، عدد
اشخاصی که در تابستان حکماً به ییلاق می روند؛ هیجدهم، عدد اشخاص ناقص الاعضا
مثل کور و عاجز و مفلوج؛ ن وزدهم، عدد زردشتیان؛ بیستم، عدد فرنگ یهایی که در طهران
متوقف هستند؛ بیست و یکم، عدد ارامنه؛ بیست و دوم، عدد یهودان و عدد بیوت آن ها؛
94 محمود عمادی
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
بیست و سوم، عدد دکان های خبازی؛ بیست و چهارم، عدد مساجد؛ بیست و پنجم، عدد
مدارس؛ بیست و ششم، عدد تکایا؛ بیست و هفتم، عدد حم ام های عام؛ بیست و هشتم،
عدد کاروانسراهای تجارتی و غیر تجارتی؛ بیست و نهم، عدد یخچا ل ها؛ سی ام، عدد
دستگاه های کوره پزی؛ سی و یکم، عدد اصطب لهای خاص.
در تشخیص عدد نفوس، بسیار مفید است که سن مردم و حرفه و پیشه آن ها را نیز
معلوم کنیم . ولیکن، در نوبت اول کما ل صعوبت داشت . و حال، شروع می کنیم به ذکر این
اعداد:
خلاصه تعداد نفوس
عدد کل نفوس که در دارالخلافه مقیم و متوقف می باشند، 155736 نفر است . و از این
جمله، 8480 نفر سپاه اند؛ و 147256 نفر رعیت . 756 نفر خواجه و غلام سیاه، و 10568
نفر نوکر.
و از جمله زنان بزرگ، 46063 نفر زنان محترمه و زنان کسبه و تجارند، 2525 نفر
کنیز سیاه، و 3802 نفر خدمتکار.
و از جمله عدد کل نفوس رعیت، 2008 نفر قاجارند، 38245 نفر طهرانی، و 9955
نفر اصفهانی، و 8201 نفر آذربایجانی، و 87847 نفر متفرقه، مثل کاشانی و شیرازی و
عراقی و غیره؛ ولیکن، بیش تر از اهل کاشانند.
و چون این تفصیل معلوم شد، بعضی فقرات در ضمن تشخیص عدد نفوس به دست
آمده که ذکرشان خالی از فایده نیست : عدد طلابی که در مدارس مسکن دارند، 1463
نفرند، ولی در فصل تابستان بسیاری از آن ها به اطراف پراکنده می شوند. و عدد اشخاصی
که در فصل تابس تان حکماً به ییلاق می روند، 8000 نفر . و عدد اشخاص ناقص الاعضایی
که به تدریج یافتیم، 115 نفر . و عدد زردشتیان، 111 نفر . و عدد فرنگی هایی که در
دارالخلافه مسکن دارند، از مرد و زن و طفل، 130 نفر است . و عدد ارامنه، 1006 نفر . و
عدد یهودان، 1578 نفر است.
نگاهی به اولین سرشماری نظام مند در ایران 95
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
عدد بیوت دارالخلافه ناصره
در ارک مبارک سلطانی، 195 باب؛ در عودلاجان، 2558 باب؛ در چاله میدان، 2347 باب؛
در سنگلج، 1969 باب؛ در محله بازار، 1488 باب؛ در محلات خارج از شهر، 1024 باب.
عدد ابواب بعضی از بناها را نیز مشخص نموده ایم، ولیکن ممکن است چند عدد از
قلم افتاده باشد : عدد مساجد 47 باب؛ عدد مدارس 35 باب؛ عدد تکایا 34 باب؛ دکاکین
خبازی 170 باب؛ عدد حمام های عام 190 باب؛ عدد کاروانسراهای تجارتی و غیر تجارتی
130 باب؛ عدد یخچال ها 20 باب؛ عدد دستگاه های کوره پزی 70 باب؛ عدد اصطبل های
مردم که مخصوص ساخت هاند، 277 باب؛ عدد بیوت یهود 160 باب.
گزیده نتایج سرشماری تهران و حومه در سال 1311 هجری شمسی
در سال 1311 هجری شمسی سرشماری عمومی نفوس و ابنیه تهران و حومه آن با
استفاده از اصول علمی، مشابه شیو ههای امروزین آمارگیری به اجرا در آمد.
محدوده شهری تهران در سال 1311 که محصور د ر خندق بوده است، از شمال به
خیابان انقلاب فعلی، از غرب به خیابان کارگر فعلی، از جنوب به خیابان شوش فعلی و از
شرق به خیابان 17 شهریور فعلی محصور شده بود و علاوه بر آن تمام آبادی های حومه
تهران از جمله عشرت آباد، عباس آباد، جلالیه، امیرآباد، بهجت آباد، جمشید آباد و یوسف آباد
در شمال؛ نازی آباد و قلعه مرغی در جنوب؛ سلیمانیه و دولاب در شرق؛ شهر نو، اکبرآباد و
امامزاده معصوم در غرب نیز در محدوده اجرای این سرشماری گنجانده شده بود.
نتایج این سرشمای نشان م ی دهد که در شهر تهران 26094 باب خانه و عمارت
مسکونی وجود داشت ه است و جمعیتی بالغ بر 249500 نفر در قالب 64977 خانوار در آن
زندگی می کرده اند. در حومه تهران نیز 2002 باب خانه و عمارت مسکونی شمارش شده
است که جمعیتی بالغ بر 60635 نفر در قالب 5523 خانوار ساکن آن ها بوده اند.
از جمله نتایج قابل توجه این سرشماری آ ن که:
• در شهر تهران 2 خانوار، هریک 34 فرزند داشت ه اند و این در حالی است که
17176 خانوار فرزندی نداشت هاند؛
96 محمود عمادی
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
3 درصد مردان سرشماری شده بیش از یک همسر داشته اند که در / • بیش از 5
این میان یک مرد دارای 8 همسر بوده است؛
2 در صد، مسیحیان / 94 درصد از مردم، اسلام بوده است . کلیمیان 5 / • دین 9
0 درصد جمعیت را تشکیل داد هاند؛ / 2/34 درصد و زرتشتیان 3
• محله حسن آباد ( در محل چهارراه حسن آباد فعلی )، واجد بیش ترین درصد
باسوادان شهر تهران بوده است، به نحوی که 51 درصد ساکنان آن باسواد
بوده اند؛
1 درصد ساکنان شهر تهران از ات باع خارجی بوده اند که / • در سال 1311 حدود 3
سهم اتباع شوروی با 963 نفر بیش از سایرین بوده است؛
67/ 209742 نفر از جمعیت سرشماری شده ، در تهران به دنیا آمده بوده اند ( 6 •
3 درصد ساکنان تهران، منطقه آذربایجان بوده و اهالی گیلان، / درصد). زادگاه 2
مازندران، استرآباد، خراسان، کرمان، بلوچس تان و خوزستان به ترتیب عمده ترین
ساکنان غیر بومی تهران بود هاند؛
11051 نفر از ساکنان پایتخت را قوای نظامی – انتظامی و امنیتی تشکیل •
می داده اند. کارکنان دولت 29787 نفر، نمایندگان سیاسی خارجی 460 نفر،
روحانیون و مبلغین اسلامی 3423 نفر، مبلغین مذهبی غیر مسلمان 96 نفر،
پزشک 2162 نفر، بازیگر و مطرب 311 نفر را شامل م یشده اند؛
• در میان جمعیت سرشماری شده، 5780 نفر در بخش کشاورزی و دامپروری،
75295 نفر در بخش صنعت، 17730 نفر در بخش حمل و نقل، 16064 نفر در
بخش تجارت و دلالی اشتغال به کار داشت هاند؛
• ساکنان پایتخت در این سال معادل 1065598 ریال بابت خرید بلیت نمایش در
این شهر هزینه کرده اند. این در حالی است که علاوه بر مبلغ مذکور، معادل
2019631 ریال نیز بابت خرید بلیت سینما هزینه شده است.
در ادامه، برخی آمارهای کلی از وضع جمعیت و مسکن در سرشماری 1311 ارائه می شود.
نگاهی به اولین سرشماری نظام مند در ایران 97
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
جدول 1- آمار تعدادی از مکا نهای سرشماری شده تهران– 1311 هجری شمسی
شرح تعداد شرح تعداد
میدان 25 مغازه 13887
خیابان 218 کارخانه 60
کوچه 3602 چاپخانه 27
عمارت مسکونی 27975 کاروانسرا 295
مریض خانه 12 گاراژ عمومی 182
مهمان خانه 36 سینما 15
پانسیون 8 رستوران و کافه 88
مسافرخانه 10 قهوه خانه 614
مدرسه علوم جدیده 115 زورخانه 18
مدرسه علوم قدیمه 36 حمام عمومی 237
مسجد 233 امامزاده 11
مکان مذهبی غیر اسلامی 20
98 محمود عمادی
........................................... 89- ............................................ گزیده مطالب آماری، سال 17 ، شماره 1، بهار 1385 ، صص 98
جدول 2- گزیده آمارهای جمعیتی حاصل از سرشماری– 1311 هجری شمسی*
شرح تعداد
کل جمعیت 310139
مرد 265139
زن 131199
کل خانوار 70500
4/ بعد خانوار 4
جمعیت باسواد 81050
گروه سنی 0 تا 10 سال 64716
گروه سنی 11 تا 20 سال 46190
گروه سنی 21 تا 30 سال 45772
گروه سنی 31 تا 40 سال 45804
گروه سنی 41 تا 50 سال 30207
گروه سنی 51 تا 60 سال 18876
گروه سنی 61 تا 70 سال 8789
گروه سنی 71 تا 100 سال 4749
گروه سنی بیش تر از 101 سال 122
* اختلاف در سرجمع ها ناشی از خطاهای سرشماری است.

پيام هاي ديگران ()        link        سه‌شنبه ٢٥ دی ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

رونالد فيشر

  

دانشمندي كه علم آمار را پايه گذاري كرد 

مردي كه به علت بينايي بسيار ضعيف نمي توانست به ميدان جنگ برود ، با ماندن در كتابخانه وآزمايشگاه قوانيني را پي ريزي كرد كه دنياي علوم تجربي را معني دار كردند . برخي ازيافته هاي فيشر آنچنان شگفت انگيزند كه بيشتر به سحر و جادو مي مانند تا رياضيات. او روشي را يافت كه از طريق آن مي شد  

با داشتن نتايج سفرهاي اكتشافي براي يافتن جانوران جديد ، تعداد گونه هاي جانوري موجود در زمين را كه هنوز كشف نشده اند ، تخمين زد . او همچنين يكي از پيشتازان ((نظريه مقدار كرانه اي)) است .با استفاده از اين نظريه ، مي توان نتايج رويدادهاي گذشته - نظير زمين لرزه ها - را براي برآورد احتمال وقوع شديدترين رويداد از اين نوع  طي هزار يا حتي ده هزار سال آينده ، به كار گرفت . حتي تصوراينكه چنين پرسش هايي مي توانند پاسخ داشته باشند ، نيازمند خلاقيت و نبوغي سطح بالاست .اما فيشر اين نبوغ را از كجاآورده بود ؟

بدون شك پيشينه خانوادگي او در اين مورد هيچ تأثيري نداشته است . فيشر در سال 1890 ، در فينچلي شرقي در لندن به دنيا آمد . پدر او متصدي حراج اشياء هنري بود و به جز يكي از عمو هايش كه در كمبريج رياضيات خوانده بود، در خانواده آنها كسي به مقوله هاي علمي تمايل نشان نداده بود .اما رونالد نشانه هاي سنتي مهارت هاي رياضي را كه علاقه مندي به اعداد در سنين پايين بود ، نشان داده بود . در مدرسه نيز استعداد او خيلي زود خود را نمايان كرد. اما در كنار آن ، نقصي نيز عيان شد كه ممكن بود پيشروي او در مسير دانش را آهسته كند ، اما برعكس ، در فعاليت هاي حرفه اي او نقشي مؤثر و ارزشمند داشت . چشم هاي فيشر بسيار ضعيف بودند و در سنين نوجواني اين ضعف بينايي به حدي رسيد كه اگر از عينك هاي با عدسي بسيار ضخيم استفاده نمي كرد ، تقريباٌ چيزي نمي ديد . پزشك او نيز به او اخطار كرده بود كه نبايد زير نور مصنوعي كار كند . اين موضوع فيشر را مجبور كرد تا به جاي استفاده از كاغذ و قلم ، تنها از ذهن خود براي به تصوير كشيدن مسائل كمك  بگيرد . در اين ميان ، او روش هاي هندسي مخصوصي را ابداع كرد كه به او امكان مي داد مسائلي را حل كند كه ساير رياضي دانان كه از  روش هاي معمول استفاده مي كردند ، از حل آن ها درمانده بودند. 

در 19 سالگي ، فيشر با استفاده از كمك هزينه تحصيلي وارد دانشگاه كمبريج شد ، در حالي كه در دو حوضه علمي كه قرار بود نام او را  بلندآوازه كند (رياضيات و زيست شناسي ) معلوماتي فراتر از هم سن و سالان خود داشت . اما زماني كه با رتبه اول در سال 1912 از اين  دانشگاه فارغ التحصيل شد  ، جايي را براي عرضه استعداد هايش نيافت دور از ميدان جنگ در آزمايشگاه اندكي بعد با آغاز جنگ جهاني اول ، فيشر كه علاقه مند بود به كشورش خدمت كند ، براي رفتن به خط مقدم داوطلب شد . او همه آزمون ها را پشت سر گذاشت ، اما از لحاظ ميزان بينايي امتياز لازم را كسب نكرد . به اين ترتيب كسي كه قرار بود  برخي از مفاهيم كليدي دانش در قرن بيستم را ابداع كند ، از رفتن به جنگي كه كشته شدن يا مجروح شدن در آن احتمال يك به سه داشت ، معاف شد .به جاي آن ، فيشر به عنوان معلم مشغول به كار شد و در اوقات بيكاري نيز به بسط انديشه هاي آماري اش پرداخت . سرانجام در سال 1919 شغلي را در يك ايستگاه تحقيقاتي در روتامستد در هرتفوردشاير به دست آورد . در اينجا بود كه انديشه هاي آماري تحول برانگيزي كه او مدت ها روي آنها كار كرده بود ، كم كم شروع به نتيجه دهي كردند.

در آن زمان ، دانشمندان احساس مي كردند كه روش هاي آماريي كه در حال پديدار شدن هستند ، براي آزمودن نظريات آنها مفيد خواهند بود . با اين حال ، آنها نمي توانستند استفاده چنداني از اين روش ها ببرند ، چرا كه داشتن حجم زيادي از داده ها براي بدست آوردن نتايج قابل احتمال امري ضروري بود و دانشمندان چنين حجم عظيمي از داده ها را در اختيار نداشتند .فيشر تصميم گرفت تا راههايي را براي استخراج قابل اعتمادترين نتايج از ميان حجم كم داده ها بيابد . او دريافت كه كليد اين كار ، بيرون كشيدن بيشترين حجم ممكن از اطلاعات از ميان داده هاي موجود است . او زماني كه هنوز دانشجو بود ، چيزي را يافته بود كه به نظر ميرسيد دقيقاٌ براي اين كار مناسب است . قاعده رياضي «احتمال حداكثر» ، چيزي بود كه به فيشر امكان داد تا «آماره هاي كافي» را بيابد . اينها از كميت هايي بودند كه اطلاعات موجود در يك مجموعه داده را به بهترين شكل جمع بندي ميكردند فيشر كه اكنون به ابزاري قدرتمند مجهز شده بود ، روش هاي آماري متعددي را طراحي كرد كه به دانشمندان آنچه را كه مدتها در آرزويش  بودند ، عرضه مي كرد : يافتن قابل اعتمادترين اطلاعات و نتايج از ميان داده هايي كه در اختيار داشتند

پيام هاي ديگران ()        link        سه‌شنبه ۱ آبان ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ۳٠ مهر ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ۳٠ مهر ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

فرمان دام تا بدنم را بدون تابوت یا مومیائی به خاک بسپارید تا اجزائ بدنم ذرات خاک ایران را تشکیل دهد...کوروش کبیر 

پيام هاي ديگران ()        link        شنبه ٧ مهر ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

هشتمین مسابقه دانشجویی آمار کشور

 آگهي شماره‌ي (1)

هشتمین مسابقه‌ي دانشجويي آمار كشور توسط گروه آمار دانشگاه مازندران با همكاري انجمن آمار ايران و پژوهشكده‌ي آمار در سیزدهم شهريورماه 1386 برگزار مي‌شود.
به اين وسيله از گروه‌هاي مجري دوره‌ي كارشناسي آمار دانشگاه‌هاي سراسر كشور كه مايل به شركت در اين مسابقه هستند، دعوت مي‌شود فهرست اعضاي تيم دانشجويي خود (سه نفرکه در نیمسال دوم سال تحصیلی 86-85 دانشجوی دوره کارشناسی آمار باشند)را همراه با نام سرپرست (يك نفر از اعضاي هيات علمي) حداكثر تا تاريخ30/3/86 به دبيرخانه‌ي ششمین سمینار احتمال و فرآیندهای تصادفی اعلام فرمايند.
شرايط شركت در مسابقه، نحوه‌‌‌ي ثبت‌نام و هزينه‌ي آن
1- زمان برگزاري مسابقه روزسیزدهم شهريور ماه 1386 صبح و عصراست.
2- هزينه‌ي ثبت‌نام براي هر تيم و سرپرست آن ( جمعاً 4 نفر ) مبلغ 3000000 ريال است، كه بايد به حساب شماره‌ي 952948172 نزد بانك تجارت (شعبه باجه دانشگاه مازندران) به نام سمیناراحتمال و فرآیندهای تصادفی بابت شركت در ششمین سمینار احتمال و فرآیندهای تصادفی و هشتمين مسابقه‌ي دانشجويي آمار كشور واريز گردد و اصل فيش به همراه اسامي تيم شركت‌كننده، سرپرست آنها و فرم‌هاي ثبت‌نام تكميل شده حداكثر تا تاريخ 30/3/86 به آدرس مسابقه ارسال گردد.
3- اعضاي تيم مسابقه و سرپرست محترم در ششمین سمینار احتمال و فرآیندهای تصادفی نيز ثبت‌نام شده و مي‌توانند شركت نمايند.
4- اطلاعات مربوط به نوع مسابقه، امتيازبندي، مواد امتحاني، سؤالات مسابقه، مدت زمان آن و ساير اطلاعات در آيين‌نامه‌ي پيوست آورده شده است.

برای اطلاعات بیشتر روی لینک زیر کلیک کنید :
http://www.umz.ac.ir/spsp6/persian/mosabegheh_amar.htm

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ۱٤ خرداد ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

كليت آمار و رياضي

کلمه آمار و داده ها باهم مترادف هستند .به عبارت ديگر آمار يعني اعداد مربوط به  دنياي ما ونتيجه گيري از آنها براي کشف واقعيتها. آمار ازنظر تاريخي از راه سرشماري وکسب ماليات وجدول هاي مرگ مير آغازشدو به صورت آمار جديد براي کشف حقايق به کمک داده ها به علوم وعلوم اجتماعي راه يافت .بنابراين آمار با تجربه ومشاهده محض روندي ديگر داشته است . با اينكه مفاهيم رياضي مانند جمع وتفريق وقضايايي مهم مانند قضيه فيثاغورث، ابتدا براساس تجربه ومشاهده بوده اند بعدها مطلق گرايان با تلاش فکري خود در طول زمان اين مفاهيم وقضايارا ازعالم تجربه جدا کرده ودر ذهن پروراندند که در نتيجه آن مبناي رياضي امروز آفريده شده است .

بر گرفته ازwww.amar.ir

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۱۳ خرداد ،۱۳۸٦ - بجه های آمار

اگر روزي دشمن پيدا كردي، بدان در رسيدن به هدفت موفق بودي! اگر

روزي تهديدت كردند، بدان در برابرت ناتوانند! اگر روزي خيانت

ديدي، بدان قيمتت بالاست! اگر روزي تركت كردند، بدان با تو بودن

لياقت مي خواهد  .

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۳٠ اردیبهشت ،۱۳۸٦ - بجه های آمار